Phải làm gì khi nghi ngờ bị lừa đảo phí hải quan nhận quà từ nước ngoài

Khi bạn nhận được thông báo về một món quà từ nước ngoài và phát sinh yêu cầu đóng "phí hải quan" nhưng cảm thấy nghi ngờ, điều quan trọng nhất là phải giữ bình tĩnh và thực hiện các bước xác minh cẩn thận. Lừa đảo "phí hải quan" nhận quà từ nước ngoài là một chiêu thức phổ biến, nhắm vào tâm lý mong chờ và thiếu hiểu biết về quy trình. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về những gì bạn cần làm ngay lập tức để bảo vệ bản thân và tài sản khi nghi ngờ bị lừa đảo phí hải quan nhận quà từ nước ngoài.

Dừng lại và Bình tĩnh: Bước đầu tiên khi nghi ngờ

Điều đầu tiên bạn cần làm khi có bất kỳ sự nghi ngờ nào là dừng lại. Kẻ lừa đảo thường tạo ra áp lực tâm lý cực lớn về thời gian ("phải chuyển ngay lập tức", "nếu không sẽ bị tiêu hủy") để khiến bạn không có thời gian suy nghĩ và kiểm tra. Đừng vội vàng thực hiện bất kỳ yêu cầu chuyển tiền nào hoặc nhấp vào các liên kết lạ. Hãy hít thở sâu và chuẩn bị cho các bước xác minh cần thiết.

Kiểm tra và xác minh thông tin một cách chính xác

Để xác định liệu thông báo bạn nhận được là chính đáng hay lừa đảo, hãy tiến hành kiểm tra theo các kênh chính thống sau:

• Liên hệ trực tiếp người gửi: Nếu món quà được cho là do người thân ở nước ngoài gửi về, hãy liên hệ trực tiếp với họ qua các kênh liên lạc an toàn như cuộc gọi video, ứng dụng nhắn tin. Hỏi rõ họ có gửi quà về không, gửi qua dịch vụ nào và có cung cấp mã vận đơn (tracking number) hay không. Tuyệt đối không tin tưởng thông tin được cung cấp từ người lạ.
• Tra cứu mã vận đơn (nếu có): Mỗi bưu kiện quốc tế hợp lệ đều có một mã vận đơn duy nhất. Hãy yêu cầu cung cấp mã này và tự mình tra cứu trên website chính thức của các hãng vận chuyển quốc tế uy tín (ví dụ: USPS, FedEx, DHL, EMS) hoặc website của Bưu điện Việt Nam (vnpost.vn) nếu gửi qua đường bưu điện. Website giả mạo là chiêu trò phổ biến của kẻ lừa đảo.
• Liên hệ các cơ quan chức năng chính thống: Tuyệt đối không sử dụng số điện thoại mà kẻ gian cung cấp. Thay vào đó, hãy tìm số điện thoại tổng đài hoặc thông tin liên hệ chính thức của Cục Hải quan Việt Nam (thông qua website tongcucphapluat.moj.gov.vn hoặc haiquanvietnam.gov.vn) hoặc Bưu điện Việt Nam (vnpost.vn). Cung cấp mã vận đơn (nếu có) hoặc mô tả tình huống để được tư vấn và xác nhận. Hãy nhớ rằng, các cơ quan này không bao giờ yêu cầu bạn chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.

Nhận diện dấu hiệu cảnh báo của chiêu trò lừa đảo phí hải quan

Ngay cả khi bạn chưa kịp xác minh, những dấu hiệu sau đây là cảnh báo rõ ràng về chiêu thức lừa đảo:

• Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân: Đây là dấu hiệu đáng ngờ nhất. Cơ quan nhà nước như Hải quan hay Bưu điện không bao giờ yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng mang tên cá nhân. Mọi khoản phí chính thống đều được thanh toán tại các điểm giao dịch bưu cục hoặc qua tài khoản của cơ quan.
• Tạo áp lực thời gian gấp rút: Kẻ lừa đảo thường thúc giục bạn phải chuyển tiền ngay lập tức, đe dọa rằng món quà sẽ bị tiêu hủy hoặc phạt nặng nếu không hành động kịp thời. Đây là cách chúng lợi dụng sự hoang mang để bạn không có thời gian kiểm tra.
• Thông báo qua kênh không chính thức: Các cuộc gọi từ số lạ, tin nhắn SMS không rõ nguồn gốc hoặc tin nhắn qua mạng xã hội tự xưng là cán bộ hải quan/bưu điện mà không có mã định danh rõ ràng đều rất đáng ngờ. Thông báo chính thống luôn đến từ bưu cục hoặc ứng dụng theo dõi đơn hàng có mã vận đơn.
• Yêu cầu thông tin cá nhân quá mức: Nếu họ yêu cầu quá nhiều thông tin cá nhân nhạy cảm ngoài những gì cần thiết cho việc nhận hàng, hãy cảnh giác.
• Không cung cấp mã vận đơn rõ ràng hoặc mã vận đơn giả mạo: Nếu không có mã vận đơn hoặc mã vận đơn không tra cứu được trên hệ thống chính thức, đó gần như chắc chắn là lừa đảo.

Các bước hành động cụ thể nếu xác định là lừa đảo

Nếu sau khi xác minh, bạn nhận thấy mình đang đối mặt với một vụ lừa đảo phí hải quan, hãy thực hiện các bước sau:

• Tuyệt đối không chuyển tiền: Đây là nguyên tắc vàng. Một khi tiền đã rời khỏi tài khoản của bạn, khả năng thu hồi là cực kỳ thấp.
• Chặn mọi số điện thoại, tài khoản liên hệ: Ngăn chặn kẻ lừa đảo tiếp tục quấy rối hoặc tìm cách lừa thêm tiền từ bạn.
• Thu thập bằng chứng: Ghi lại tất cả các cuộc gọi, chụp màn hình tin nhắn, email, thông tin tài khoản ngân hàng (nếu có) mà kẻ lừa đảo đã cung cấp. Những bằng chứng này sẽ rất quan trọng cho quá trình trình báo.
• Trình báo cơ quan công an: Hãy đến đồn công an gần nhất để trình báo vụ việc. Dù khả năng lấy lại tiền có thể thấp, việc trình báo giúp cơ quan chức năng có thông tin để điều tra, truy vết và ngăn chặn các vụ lừa đảo tương tự trong tương lai. Cung cấp tất cả bằng chứng bạn đã thu thập được.
• Cảnh báo người thân và bạn bè: Chia sẻ thông tin về chiêu thức lừa đảo này với những người xung quanh, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc những người ít tiếp xúc với công nghệ, để họ cùng nâng cao cảnh giác.
• Cảnh giác với các "dịch vụ đòi lại tiền": Tuyệt đối không tin tưởng các dịch vụ trên mạng xã hội tự xưng có thể giúp bạn lấy lại tiền đã mất từ các vụ lừa đảo. Đây thường là chiêu lừa đảo thứ cấp, nhắm vào những nạn nhân đã bị lừa để tiếp tục chiếm đoạt tiền của họ.

Việc nhận quà từ nước ngoài nên là một niềm vui, không phải là cơ hội cho kẻ gian trục lợi. Bằng cách trang bị kiến thức về quy trình chính thống và luôn giữ thái độ cảnh giác, bạn có thể tự bảo vệ mình khỏi những cạm bẫy lừa đảo tinh vi. Hãy luôn nhớ rằng, thông tin chính xác và sự bình tĩnh là vũ khí mạnh nhất của bạn trong việc chống lại các chiêu trò lừa đảo phí hải quan.