Phân biệt lừa đảo và quảng cáo giả mạo trong Tết 2026

Tết Nguyên đán luôn là thời điểm của niềm vui, sum họp và mua sắm tấp nập. Tuy nhiên, cùng với không khí lễ hội, đây cũng là mùa cao điểm mà các chiêu trò lừa đảo và quảng cáo giả mạo nở rộ, lợi dụng tâm lý bận rộn và mong muốn săn deal của người dân. Trong bối cảnh công nghệ phát triển như vũ bão, việc phân biệt lừa đảo và quảng cáo giả mạo trong Tết 2026 trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, giúp người tiêu dùng bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân của mình.

Lừa Đảo và Quảng Cáo Giả Mạo: Hai Mặt Của Một Vấn Đề Deception

Tuy cùng mang yếu tố đánh lừa người tiêu dùng, "lừa đảo" và "quảng cáo giả mạo" về bản chất có những khác biệt cơ bản về mục đích, mức độ nghiêm trọng và hậu quả pháp lý. Hiểu rõ sự khác biệt này là chìa khóa để chúng ta hành xử đúng đắn khi đối mặt với các tình huống đáng ngờ.

1. Lừa Đảo (Scam): Ý Đồ Chiếm Đoạt Tài Sản

Lừa đảo là hành vi cố ý gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc thông tin cá nhân của nạn nhân. Kẻ lừa đảo thường xây dựng những kịch bản tinh vi, tạo áp lực tâm lý và đánh vào lòng tham hoặc sự lo lắng của con người. Mục tiêu cuối cùng của chúng là khiến bạn tự nguyện chuyển tiền, tiết lộ thông tin nhạy cảm (như mật khẩu, mã OTP ngân hàng) hoặc cấp quyền truy cập vào tài khoản của mình.

Dấu hiệu của Lừa đảo Tết 2026:

• Giả mạo thương hiệu và người có thẩm quyền: Kẻ gian thường mạo danh các ngân hàng, cơ quan nhà nước (công an, thuế), các sàn thương mại điện tử lớn hoặc người quen để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền.
• Hứa hẹn "việc nhẹ, lương cao": Đặc biệt rầm rộ vào dịp Tết khi nhiều sinh viên, người lao động tìm việc làm thêm. Các lời mời gọi làm cộng tác viên online, xem video kiếm tiền, làm nhiệm vụ nhận hoa hồng với thu nhập "khủng" thường yêu cầu nạn nhân nạp tiền hoặc làm các nhiệm vụ "ảo" ban đầu, sau đó chiếm đoạt. Đây là một trong những hình thức lừa đảo Tết 2026 nguy hiểm nhất.
• Website/Liên kết giả mạo: Tạo ra các trang web hoặc đường link có giao diện giống hệt các trang web uy tín (như hãng hàng không, nhà cung cấp dịch vụ vé tàu xe, ngân hàng), nhưng tên miền chỉ khác một vài ký tự nhỏ. Khi nạn nhân nhập thông tin thẻ, tài khoản, chúng sẽ đánh cắp.
• Yêu cầu chuyển tiền trước để nhận quà/khuyến mãi: Một thương hiệu uy tín sẽ không bao giờ yêu cầu bạn trả phí để nhận quà trúng thưởng. Việc yêu cầu phí vận chuyển, phí làm thủ tục hay "thuế" cho một món quà "trên trời rơi xuống" là dấu hiệu rõ ràng của lừa đảo.
• Áp lực thời gian và yêu cầu thông tin nhạy cảm: Kẻ lừa đảo thường tạo ra cảm giác khẩn cấp để nạn nhân không có thời gian suy nghĩ, đồng thời yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng, mã xác thực. Lưu ý, không một ngân hàng hay tổ chức uy tín nào yêu cầu bạn cung cấp mã OTP qua điện thoại hoặc tin nhắn.

2. Quảng Cáo Giả Mạo (Misleading Advertising): Phóng Đại Sự Thật Để Bán Hàng

Quảng cáo giả mạo (hay quảng cáo sai sự thật) là hành vi tiếp thị một sản phẩm hoặc dịch vụ với thông tin không chính xác, phóng đại quá mức, hoặc che giấu những điều khoản quan trọng. Khác với lừa đảo, quảng cáo giả mạo thường đến từ các doanh nghiệp (có thể là hợp pháp hoặc không) với mục đích chính là thúc đẩy doanh số bán hàng, chứ không nhất thiết là chiếm đoạt tiền một cách trắng trợn. Tuy nhiên, hậu quả của nó là khiến người tiêu dùng mua phải sản phẩm/dịch vụ không đúng như mong đợi, gây thất vọng và lãng phí tiền bạc.

Dấu hiệu của Quảng cáo giả mạo:

• Lời lẽ cường điệu, hứa hẹn phi thực tế: Các cụm từ như "giảm giá sốc 99%", "chữa khỏi mọi bệnh chỉ sau một liệu trình", "cam kết thu nhập triệu đô" mà không có căn cứ rõ ràng.
• Che giấu điều khoản và điều kiện: Quảng cáo hấp dẫn về một mức giá cực rẻ nhưng lại ẩn chứa các điều kiện áp dụng rất khắt khe, khó đạt được, hoặc các chi phí phát sinh không được đề cập rõ ràng. Ví dụ: "Giá vé chỉ từ X đồng" nhưng chỉ áp dụng cho một số ít ghế, trong khung giờ cố định và không bao gồm các loại thuế, phí khác.
• Sử dụng hình ảnh/video đã chỉnh sửa quá đà: Hình ảnh sản phẩm trên quảng cáo lung linh, đẹp mắt nhưng thực tế sản phẩm nhận được lại kém chất lượng, khác xa so với mô tả.
• So sánh sản phẩm không công bằng: Đưa ra những thông tin sai lệch về sản phẩm cạnh tranh để làm nổi bật sản phẩm của mình.
• Thiếu thông tin chi tiết: Các quảng cáo không cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, thành phần, công dụng hoặc chính sách bảo hành, đổi trả sản phẩm.

Phân Biệt Rõ Ràng: Mục Đích và Hậu Quả

Điểm khác biệt cốt lõi nhất nằm ở mục đích và hậu quả:

• Lừa đảo: Mục đích là chiếm đoạt tài sản hoặc thông tin cá nhân của bạn thông qua hành vi gian dối. Hậu quả là mất tiền/thông tin vĩnh viễn, rủi ro an ninh mạng, và thường rất khó để thu hồi lại. Lừa đảo là tội phạm hình sự.
• Quảng cáo giả mạo: Mục đích là thuyết phục bạn mua sản phẩm/dịch vụ của họ bằng cách đưa ra thông tin không chính xác. Hậu quả là bạn mua phải sản phẩm/dịch vụ không đúng như mong đợi, thất vọng, lãng phí tiền bạc, nhưng ít khi dẫn đến mất trắng toàn bộ tài sản hay rò rỉ dữ liệu nghiêm trọng. Đây là hành vi vi phạm pháp luật về quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng.

Lời Khuyên Từ Chuyên Gia Để Tự Bảo Vệ Trong Tết 2026

Để bảo vệ bản thân và gia đình trước cả lừa đảo lẫn quảng cáo giả mạo, hãy luôn giữ vững tinh thần cảnh giác:

• Kiểm tra kỹ nguồn gốc: Luôn xác minh thông tin từ các kênh chính thức của thương hiệu hoặc tổ chức. Tuyệt đối không nhấp vào các đường link lạ, không tải ứng dụng không rõ nguồn gốc.
• Cảnh giác với ưu đãi "quá hời": "Của rẻ là của ôi" - câu nói này vẫn đúng trong phần lớn trường hợp. Một sản phẩm chất lượng cao với mức giá rẻ bất ngờ thường đi kèm với những rủi ro hoặc điều kiện ràng buộc.
• Đọc kỹ điều khoản và điều kiện: Trước khi quyết định mua hàng, đặt cọc, hoặc tham gia bất kỳ chương trình khuyến mãi nào, hãy dành thời gian đọc thật kỹ các điều khoản và điều kiện.
• Không cung cấp thông tin nhạy cảm: Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, số CVV/CVC của thẻ tín dụng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hay email.
• Tìm kiếm đánh giá khách quan: Tham khảo ý kiến từ nhiều nguồn, đọc các bài đánh giá sản phẩm/dịch vụ từ những người dùng thật trước khi đưa ra quyết định.
• Báo cáo ngay lập tức: Nếu nghi ngờ là lừa đảo, hãy báo cáo ngay cho cơ quan công an gần nhất hoặc gọi đường dây nóng của ngân hàng/tổ chức liên quan. Nếu gặp quảng cáo giả mạo, hãy báo cáo cho Hội Bảo vệ Người tiêu dùng hoặc cơ quan quản lý quảng cáo.

Kết Luận

Tết 2026 là dịp để mọi người nghỉ ngơi và tận hưởng thành quả sau một năm lao động vất vả. Đừng để niềm vui bị ảnh hưởng bởi những chiêu trò lừa đảo và quảng cáo giả mạo. Bằng cách trang bị kiến thức và luôn giữ tinh thần cảnh giác cao độ, bạn sẽ tự tin hơn trong mọi giao dịch và tận hưởng một cái Tết an toàn, trọn vẹn.